Tình trạng chó bị viêm tử cung là một cấp cứu thú y cực kỳ nguy hiểm thường xảy ra ở chó cái chưa triệt sản. Đây là hiện tượng nhiễm trùng đe dọa trực tiếp đến tính mạng do sự tích tụ mủ bên trong tử cung của vật nuôi. Chủ nuôi cần hiểu rõ về nhiễm trùng tử cung, chu kỳ động dục, triệt sản thú cưng và hệ sinh dục để bảo vệ chó yêu. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường giúp nâng cao tỷ lệ cứu sống và phục hồi cho chó cái.
Tổng quan về bệnh viêm tử cung ở chó
Viêm tử cung ở chó hay còn được gọi là Pyometra trong thuật ngữ y khoa quốc tế. Đây là một bệnh lý nhiễm trùng tử cung cấp tính hoặc mãn tính gây nguy hiểm nghiêm trọng.
Bệnh lý này thường xuất hiện phổ biến nhất ở những chú chó cái đã bước vào độ tuổi trung niên. Tuy nhiên, bất kỳ chú chó nào chưa được thực hiện phẫu thuật cắt bỏ tử cung đều có nguy cơ mắc phải.
Cơ chế của bệnh liên quan mật thiết đến sự thay đổi nội tiết tố diễn ra trong cơ thể chó. Sau mỗi chu kỳ động dục, niêm mạc tử cung của chó cái sẽ dày lên để chuẩn bị cho việc mang thai.
Nếu quá trình thụ thai không xảy ra trong nhiều chu kỳ liên tiếp, lớp niêm mạc này tiếp tục dày lên. Điều này tạo ra một môi trường lý tưởng cho sự phát triển của các loại vi khuẩn gây hại.
Chó bị viêm tử cung có thể gặp các vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe sinh sản
Khi vi khuẩn xâm nhập và tấn công, chúng sẽ khiến tử cung tích tụ đầy dịch mủ và các độc tố. Các độc tố này nhanh chóng thấm vào máu và gây ra tình trạng nhiễm trùng toàn thân cực kỳ phức tạp.
Nếu không được điều trị kịp thời, tử cung có thể bị vỡ khiến mủ tràn vào ổ bụng. Tình trạng viêm phúc mạc do vỡ tử cung thường dẫn đến cái chết rất nhanh chóng cho thú cưng.
Nguyên nhân khiến chó bị viêm tử cung
Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này bắt nguồn từ sự rối loạn hormone progesterone trong cơ thể chó. Sau giai đoạn động dục, nồng độ progesterone duy trì ở mức cao trong nhiều tuần để hỗ trợ bào thai.
Hormone này khiến lớp niêm mạc tử cung tiết ra nhiều dịch nhầy và giảm khả năng co bóp. Điều này vô tình ngăn cản việc đào thải các chất tiết và vi khuẩn ra khỏi khoang tử cung.
Vi khuẩn Escherichia coli (E. coli) là tác nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng nhiễm trùng này. Chúng thường di chuyển từ phân hoặc môi trường xung quanh qua âm đạo để xâm nhập vào tử cung.
Trong giai đoạn động dục, cổ tử cung mở rộng tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn đi vào bên trong. Khi giai đoạn này kết thúc, cổ tử cung đóng lại và nhốt vi khuẩn cùng dịch tiết ở nội mạc.
Vi khuẩn Escherichia coli là nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng viêm nhiễm ở chó
Môi trường ấm áp và giàu dưỡng chất trong tử cung giúp vi khuẩn nhân lên với tốc độ chóng mặt. Sự tích tụ của các tế bào bạch cầu và vi khuẩn chết tạo nên một lượng mủ khổng lồ.
Bên cạnh đó, việc sử dụng các loại thuốc ức chế động dục không đúng cách cũng là một nguyên nhân. Các loại thuốc chứa estrogen hoặc progesterone có thể làm thay đổi cấu trúc niêm mạc tử cung của chó cái.
Những chú chó có tiền sử bị u nang buồng trứng cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn bình thường. Sự hiện diện của u nang làm rối loạn nồng độ hormone và kéo dài thời gian niêm mạc tử cung nhạy cảm.
Việc phối giống không vệ sinh hoặc các dụng cụ hỗ trợ sinh sản nhiễm khuẩn cũng đóng vai trò nguy hại. Chủ nuôi cần đặc biệt cẩn trọng khi can thiệp vào quá trình sinh sản tự nhiên của chó.
Các dạng viêm tử cung thường gặp
Tình trạng chó bị viêm tử cung thường được chia làm hai dạng chính dựa trên trạng thái cổ tử cung. Viêm tử cung dạng hở là trường hợp cổ tử cung của chó vẫn mở một phần hoặc toàn bộ.
Dấu hiệu đặc trưng nhất của dạng này là dịch mủ chảy ra từ âm đạo có màu vàng, xanh hoặc nâu. Dịch tiết thường có mùi hôi nồng nặc và dính bết vào lông xung quanh vùng sinh dục của chó.
Viêm tử cung dạng kín là trường hợp nguy hiểm hơn do cổ tử cung đóng chặt hoàn toàn. Khi đó, toàn bộ dịch mủ và độc tố bị giữ lại bên trong tử cung và không thể thoát ra.
Do mủ không thoát ra ngoài, áp lực bên trong tử cung tăng cao khiến bộ phận này sưng to nhanh chóng. Bụng của chó sẽ phình to rõ rệt và con vật thường xuyên tỏ ra đau đớn dữ dội.
Chó bị viêm tử cung thường có biểu hiện mệt mỏi và ủ rũ do nhiễm độc tố trong máu
Dạng kín thường khó phát hiện sớm vì không có dịch mủ chảy ra ngoài để chủ nuôi quan sát. Độc tố từ mủ thấm vào máu nhanh hơn khiến chó bị suy sụp sức khỏe chỉ trong thời gian ngắn.
Nếu không được phát hiện bằng các biện pháp chẩn đoán hình ảnh, chó có thể bị sốc nhiễm trùng. Tỷ lệ tử vong ở dạng viêm tử cung kín cao hơn rất nhiều so với dạng viêm hở thông thường.
Dù ở dạng nào, cả hai đều yêu cầu sự can thiệp y tế khẩn cấp từ các bác sĩ thú y. Việc tự điều trị tại nhà trong những trường hợp này hoàn toàn không mang lại kết quả tích cực.
Triệu chứng lâm sàng cần lưu ý
Chủ nuôi có thể nhận thấy chú chó của mình trở nên lờ đờ và mệt mỏi bất thường. Chó thường bỏ ăn hoặc ăn rất ít, đồng thời có biểu hiện uống nhiều nước và đi tiểu nhiều.
Sự gia tăng tiêu thụ nước là do các độc tố vi khuẩn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lọc của thận. Đây là một dấu hiệu cảnh báo quan trọng mà bạn tuyệt đối không nên bỏ qua khi chăm sóc.
Nhiệt độ cơ thể chó có thể tăng cao do phản ứng viêm và nhiễm trùng đang diễn ra. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhiễm độc nặng, nhiệt độ cơ thể chó có thể hạ xuống mức báo động.
Bụng của chó có vẻ căng cứng và con vật có biểu hiện đau khi bị chạm vào vùng hạ vị. Một số chú chó sẽ liên tục liếm vùng kín để cố gắng làm sạch các dịch tiết bất thường.
Niêm mạc miệng của chó có thể trở nên nhợt nhạt hoặc đỏ rực tùy vào giai đoạn của bệnh. Hơi thở của chó đôi khi có mùi khó chịu do tình trạng nhiễm trùng máu bắt đầu phát tác.
Nếu tình trạng kéo dài, chó sẽ rơi vào trạng thái suy kiệt, nôn mửa và không thể tự đứng vững. Các biểu hiện thần kinh như co giật cũng có thể xảy ra do nhiễm độc hệ thần kinh trung ương.
Tình trạng chó bị viêm tử cung thường xuất hiện từ 2 đến 8 tuần sau kỳ động dục cuối. Bạn hãy ghi chép lại thời điểm chó lên giống để theo dõi các biến động sức khỏe định kỳ.
Quy trình chẩn đoán chuyên sâu
Khi đưa chó đến phòng khám, bác sĩ sẽ thực hiện kiểm tra lâm sàng tổng quát ngay lập tức. Việc sờ nắn vùng bụng giúp bác sĩ cảm nhận được kích thước và độ cứng của tử cung.
Siêu âm là công cụ chẩn đoán vàng để xác định chính xác tình trạng tích dịch trong lòng tử cung. Hình ảnh siêu âm sẽ cho thấy tử cung giãn rộng và chứa đầy chất lỏng có độ phản hồi âm khác nhau.
Siêu âm là phương pháp hiệu quả nhất để xác định mức độ viêm nhiễm trong tử cung
Xét nghiệm máu đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá mức độ nghiêm trọng của sự nhiễm trùng. Số lượng bạch cầu thường tăng rất cao, đôi khi kèm theo sự thay đổi của các chỉ số gan thận.
Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy chức năng thận bị suy giảm, tiên lượng điều trị sẽ trở nên khó khăn. Bác sĩ cần đánh giá toàn diện sức khỏe trước khi quyết định phương án phẫu thuật hoặc dùng thuốc.
Chụp X-quang cũng có thể được sử dụng để quan sát hình ảnh tử cung sưng to trong ổ bụng. Tuy nhiên, hình ảnh X-quang đôi khi khó phân biệt giữa viêm tử cung và tình trạng mang thai giai đoạn sớm.
Việc phân tích dịch tiết âm đạo dưới kính hiển vi giúp xác định sự hiện diện của vi khuẩn và tế bào mủ. Đây là bằng chứng trực tiếp xác nhận chó đang đối mặt với tình trạng nhiễm trùng bộ phận sinh dục.
Mọi quy trình chẩn đoán cần được thực hiện nhanh chóng vì mỗi giờ trôi qua đều quý giá với chó. Sự chậm trễ trong khâu xét nghiệm có thể dẫn đến những hậu quả không thể đảo ngược cho vật nuôi.
Phương pháp điều trị phẫu thuật
Phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ tử cung và buồng trứng là phương pháp điều trị hiệu quả nhất hiện nay. Quy trình này giúp loại bỏ hoàn toàn nguồn gốc gây nhiễm trùng và ngăn ngừa bệnh tái phát.
Trước khi phẫu thuật, chó cần được truyền dịch để ổn định huyết áp và hỗ trợ chức năng thận. Các loại kháng sinh phổ rộng liều cao sẽ được tiêm tĩnh mạch để kiểm soát sự lây lan vi khuẩn.
Bác sĩ phẫu thuật sẽ tiến hành rạch một đường ở đường trắng giữa bụng để tiếp cận cơ quan sinh sản. Tử cung lúc này thường rất mỏng manh và dễ vỡ nên thao tác đòi hỏi sự khéo léo cực cao.
Quá trình phẫu thuật đòi hỏi bác sĩ có chuyên môn cao để đảm bảo an toàn cho chó cái
Sau khi cắt bỏ tử cung, bác sĩ sẽ kiểm tra kỹ ổ bụng để đảm bảo không có dịch mủ rò rỉ. Vết thương được khâu lại bằng các mũi khâu thẩm mỹ và đảm bảo độ bền chắc trong quá trình hồi phục.
Phẫu thuật trong tình trạng viêm nhiễm nặng luôn tiềm ẩn rủi ro cao hơn so với triệt sản thông thường. Tuy nhiên, đây là cơ hội tốt nhất để cứu sống chú chó bị viêm tử cung đang trong cơn nguy kịch.
Chó cần được lưu lại bệnh viện từ 2 đến 4 ngày để theo dõi sát sao các chỉ số sinh tồn. Việc chăm sóc hậu phẫu chuyên nghiệp giúp ngăn ngừa các biến chứng như nhiễm trùng vết mổ hoặc bục chỉ.
Sau phẫu thuật, chó sẽ không còn khả năng sinh sản nhưng sức khỏe tổng thể sẽ được cải thiện rõ rệt. Đa số chó cái sẽ phục hồi hoàn toàn nếu ca phẫu thuật được thực hiện trước khi tử cung bị vỡ.
Phương án điều trị nội khoa bằng thuốc
Trong một số trường hợp đặc biệt, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng thuốc để điều trị viêm tử cung. Phương pháp này thường chỉ áp dụng cho chó cái trẻ, có giá trị giống cao và tình trạng bệnh còn nhẹ.
Thuốc Prostaglandin được sử dụng để gây co bóp tử cung, giúp đẩy dịch mủ ra ngoài qua đường âm đạo. Tuy nhiên, thuốc này chỉ có tác dụng khi cổ tử cung của chó đang ở trạng thái mở.
Điều trị bằng thuốc mang lại nhiều rủi ro như gây đau thắt bụng dữ dội, nôn mửa và tiêu chảy. Hiệu quả của phương pháp này cũng không cao và tỷ lệ bệnh tái phát sau đó là rất lớn.
Hơn nữa, nếu sử dụng thuốc khi cổ tử cung đóng kín, áp lực co bóp có thể làm vỡ tử cung. Do đó, phương án nội khoa đòi hỏi sự giám sát cực kỳ nghiêm ngặt của bác sĩ chuyên khoa thú y.
Kháng sinh là thành phần bắt buộc trong cả hai phương án điều trị phẫu thuật và nội khoa. Thời gian sử dụng kháng sinh thường kéo dài từ 2 đến 4 tuần để tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn cứng đầu.
Chủ nuôi tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh về cho chó uống mà không có sự chỉ định. Việc dùng sai thuốc hoặc sai liều lượng có thể khiến vi khuẩn trở nên kháng thuốc và bệnh nặng thêm.
Nếu điều trị bằng thuốc không mang lại kết quả sau 48 giờ, việc phẫu thuật cần được thực hiện ngay. Sự kiên trì mù quáng với phương pháp nội khoa có thể lấy đi mạng sống của chú chó yêu quý.
Chăm sóc chó sau khi điều trị
Quá trình chăm sóc tại nhà quyết định rất lớn đến tốc độ hồi phục của chó sau cơn bạo bệnh. Bạn cần chuẩn bị một không gian nghỉ ngơi yên tĩnh, sạch sẽ và tránh gió lùa cho vật nuôi.
Chế độ dinh dưỡng cần được chú trọng với các thực phẩm dễ tiêu hóa và giàu năng lượng. Bạn có thể cho chó ăn cháo thịt băm hoặc các loại thức ăn hạt dành cho chó phục hồi sức khỏe.
Việc uống đủ nước vẫn rất quan trọng để giúp cơ thể chó đào thải nốt các độc tố còn sót lại. Bạn hãy thay nước sạch thường xuyên và khuyến khích chó uống từng chút một trong suốt cả ngày dài.
Chủ nuôi cần tuân thủ nghiêm ngặt lịch trình uống thuốc theo đúng đơn thuốc mà bác sĩ đã kê khai. Tuyệt đối không được ngưng thuốc sớm ngay cả khi thấy chú chó của mình có vẻ đã khỏe mạnh trở lại.
Vết mổ cần được kiểm tra hàng ngày để phát hiện sớm các dấu hiệu sưng tấy hoặc chảy dịch. Bạn hãy sử dụng loa đeo cổ để ngăn chó liếm hoặc cắn vào các mũi khâu trên bụng của mình.
Hạn chế cho chó vận động mạnh hoặc chạy nhảy trong vòng 10 đến 14 ngày đầu tiên sau phẫu thuật. Việc vận động quá sức có thể làm vết thương bị rách hoặc gây đau đớn cho chú chó đang hồi sức.
Đừng quên đưa chó quay lại phòng khám để bác sĩ kiểm tra và cắt chỉ theo đúng lịch hẹn đã định. Đây là cơ hội để bác sĩ đánh giá lại toàn bộ quá trình phục hồi của cơ thể thú cưng.
Biện pháp phòng ngừa viêm tử cung hữu hiệu
Cách phòng ngừa tình trạng chó bị viêm tử cung hiệu quả nhất chính là thực hiện triệt sản từ sớm. Việc phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng và tử cung khi chó còn trẻ giúp loại bỏ hoàn toàn nguy cơ bệnh.
Độ tuổi thích hợp nhất để triệt sản thường là trước khi chó cái bước vào chu kỳ động dục đầu tiên. Điều này không chỉ phòng viêm tử cung mà còn giảm đáng kể nguy cơ ung thư vú ở chó cái.
Triệt sản sớm là giải pháp vàng giúp bảo vệ chó cái khỏi các bệnh lý tử cung nguy hiểm
Nếu bạn có ý định cho chó sinh sản, hãy đảm bảo chó được kiểm tra sức khỏe sinh sản định kỳ. Việc phát hiện sớm các bất thường ở niêm mạc tử cung giúp bác sĩ can thiệp kịp thời bằng các biện pháp nhẹ nhàng.
Tránh tuyệt đối việc sử dụng các loại thuốc tiêm hoặc uống để ngăn rụng trứng hay phá thai cho chó. Các hóa chất này làm mất cân bằng nội tiết và là “kẻ tiếp tay” cho bệnh viêm tử cung phát triển.
Vệ sinh môi trường sống và khu vực đi vệ sinh của chó thường xuyên để giảm thiểu mật độ vi khuẩn. Điều này đặc biệt quan trọng trong những ngày chó đang hành kinh và bộ phận sinh dục đang mở rộng.
Cung cấp một chế độ ăn uống đầy đủ vitamin và khoáng chất để tăng cường hệ miễn dịch tự nhiên. Một chú chó có sức đề kháng tốt sẽ ít có nguy cơ bị vi khuẩn tấn công và gây bệnh nghiêm trọng.
Hãy luôn quan tâm và theo dõi sát sao mọi thay đổi nhỏ nhất trong hành vi và thói quen của chó. Sự nhạy cảm và thấu hiểu của chủ nuôi chính là liều thuốc quý giá nhất giúp chó tránh khỏi nguy hiểm.
Tình trạng chó bị viêm tử cung là một thách thức lớn đối với sức khỏe và tính mạng của thú cưng nếu không được xử lý đúng cách. Việc hiểu rõ nguyên nhân từ sự thay đổi hormone progesterone và sự tấn công của vi khuẩn E. coli sẽ giúp chủ nuôi có cái nhìn đúng đắn về mức độ nguy hiểm của bệnh. Những triệu chứng như bỏ ăn, uống nước nhiều hay dịch tiết bất thường là những tín hiệu cầu cứu mà chúng ta tuyệt đối không được ngó lơ. Phẫu thuật cắt bỏ tử cung vẫn luôn là giải pháp triệt để và an toàn nhất để đảm bảo tương lai khỏe mạnh cho chó cái. Chăm sóc hậu phẫu chu đáo kết hợp với việc triệt sản chủ động chính là chìa khóa để bảo vệ thú cưng khỏi những đau đớn không đáng có.
Ngày Cập Nhật lần cuối: 09/02/2026 by nguyen jun
