Giai đoạn đầu tiên, từ lúc vịt nở đến khi chúng có thể tự ăn thóc thành thạo, còn gọi là “gột vịt” hoặc úm vịt con, đóng vai trò then chốt quyết định đến 90% khả năng sống sót và phát triển của đàn. Việc làm chủ cách nuôi vịt con chuyên nghiệp đòi hỏi sự tỉ mỉ trong khâu chuẩn bị, quản lý nhiệt độ, và chế độ ăn vịt con phù hợp theo từng tuần tuổi. Bài viết này sẽ đi sâu vào kỹ thuật gột vịt chi tiết nhất, bao gồm cả khâu chuẩn bị chuồng trại, kiểm soát nhiệt độ úm vịt và quy trình phòng bệnh cho vịt con để đảm bảo đàn vịt khỏe mạnh và đạt năng suất tối ưu.
Chuẩn Bị Cơ Sở Vật Chất Thiết Yếu Trước Khi Úm Vịt
Việc chuẩn bị chuồng trại kỹ lưỡng là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong kỹ thuật nuôi vịt con. Chuồng nuôi phải là môi trường an toàn, sạch sẽ, khô ráo, và cách ly hoàn toàn khỏi các mầm bệnh.
Chuồng Nuôi Đạt Chuẩn
Chuồng nuôi vịt con cần đảm bảo đủ ấm, thoáng khí nhưng không được gió lùa, và có ánh sáng vừa phải. Nền chuồng phải cao ráo, có độ dốc nhất định để dễ dàng thoát nước và phân. Vật liệu lót chuồng thường là rơm khô, trấu sạch, hoặc mùn cưa dày khoảng 5-10cm. Chất độn lót này cần được thay mới hoặc bổ sung hàng ngày để giữ độ khô ráo, tránh ẩm ướt, giảm thiểu nguy cơ vịt con mắc các bệnh về hô hấp và tiêu hóa.
Trước khi vịt con được đưa vào, chuồng cần phải được vệ sinh và khử trùng bằng vôi bột hoặc các dung dịch sát khuẩn chuyên dụng. Điều này giúp loại bỏ vi khuẩn và virus còn sót lại từ lứa nuôi trước.
Thiết Kế Quây Úm Vịt Con
Quây úm là khu vực nhỏ được thiết lập bên trong chuồng lớn, có chức năng giữ nhiệt và giúp vịt con tập trung vào máng ăn, máng uống. Kích thước quây úm phụ thuộc vào số lượng vịt, nhưng mỗi quây chỉ nên chứa tối đa 200–250 con để tránh tình trạng chen lấn, xô đẩy. Tường quây úm thường làm bằng vật liệu giữ nhiệt tốt như tôn, cót ép hoặc lưới bọc vải bạt, cao khoảng 40–50cm.
Điều quan trọng là phải thiết kế góc quây hình tròn hoặc bầu dục, loại bỏ các góc vuông. Góc vuông có thể khiến vịt con dồn lại, đè lên nhau, gây ngạt thở hoặc chết. Bố trí máng ăn và máng uống đều quanh quây để mọi con vịt đều có cơ hội tiếp cận thức ăn.
alt: Quây úm vịt con mới nở, cách nuôi vịt con giai đoạn đầu
Lựa Chọn Hệ Thống Sưởi Ấm
Nhiệt độ là yếu tố quyết định sự thành công của giai đoạn úm vịt con. Hệ thống sưởi ấm phải ổn định, an toàn và dễ dàng điều chỉnh. Các nguồn nhiệt phổ biến là đèn hồng ngoại (được ưa chuộng nhất), lò sưởi than (cần có ống khói để tránh ngộ độc khí), hoặc lò sưởi trấu.
Sử dụng nhiệt kế treo ở độ cao ngang lưng vịt con để theo dõi chính xác nhiệt độ. Cần quan sát hành vi của đàn vịt để điều chỉnh nhiệt độ kịp thời. Nếu vịt tập trung sát nguồn nhiệt, chúng đang bị lạnh. Nếu chúng tản ra xa, há mỏ, chúng đang bị nóng quá mức. Nếu chúng phân bố đều và yên tĩnh, nhiệt độ là lý tưởng.
Thiết Bị Ăn Uống
Máng ăn và máng uống phải được lựa chọn sao cho vịt con dễ dàng sử dụng mà không làm thức ăn bị rơi vãi hoặc làm bẩn nước. Trong những ngày đầu, nên sử dụng máng ăn dạng đĩa nông hoặc rải thức ăn trực tiếp lên tấm cót sạch.
Máng uống phải là loại có gờ cao hoặc dùng bình nước tự động để vịt không dẫm đạp vào, tránh làm ướt chất độn lót. Đảm bảo cung cấp nước sạch, mát liên tục 24/7. Vệ sinh máng ăn, máng uống ít nhất hai lần mỗi ngày để ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn.
Kỹ Thuật Gột Vịt Con Trong Ba Ngày Đầu Tiên (1-3 Ngày Tuổi)
Ba ngày đầu là giai đoạn khủng hoảng nhất, nơi vịt con phải đối mặt với sự thay đổi môi trường và tiêu hóa hết lượng lòng đỏ còn lại.
Đón Vịt Và Khâu Tuyển Chọn
Sau khi trứng nở, vịt con nên được để khô lông hoàn toàn. Vịt con mới nở có lượng lòng đỏ cung cấp dinh dưỡng, vì vậy cần nhịn ăn 12–24 giờ để cơ thể chúng tiêu hóa hết khối lòng đỏ này. Nếu cho ăn ngay, hệ tiêu hóa non nớt dễ bị quá tải, gây tắc nghẽn, dẫn đến tỷ lệ chết cao.
Tuyển chọn là bước không thể thiếu trong kỹ thuật gột vịt. Loại bỏ ngay lập tức những con yếu, có dị tật như khèo chân, hở rốn, nặng bụng, hoặc lông bết dính. Chỉ giữ lại những con khỏe mạnh, lanh lợi, rốn kín và lông khô. Sau khi tuyển chọn, chia vịt thành các lô nhỏ, mỗi lô tối đa 200–250 con như đã quy định.
Xử Lý Vịt Sau Khi Nở
Khi vịt con đã khô ráo và đủ thời gian nhịn ăn, việc đầu tiên là cho chúng uống nước. Nước uống ban đầu nên được pha thêm chất điện giải (glucose) và vitamin C. Đây là cách giúp vịt con bù nước, tăng cường sức đề kháng và giảm stress do vận chuyển. Nhiều người nuôi còn dùng nước lá hành tươi với tỷ lệ 1 phần lá hành với 50–60 phần nước để giúp phòng ngừa bệnh đường ruột.
Đảm bảo nước ấm nhẹ trong những ngày đầu để tránh gây sốc nhiệt cho vịt. Sau khi uống được 2-3 giờ, mới tiến hành cho vịt ăn bữa đầu tiên.
Dinh Dưỡng Khởi Đầu
Thức ăn tinh dùng cho vịt con giai đoạn 1-3 ngày tuổi chủ yếu là gạo nấu chín hoặc ngô mảnh nghiền nhỏ. Thức ăn phải đảm bảo mềm, dễ tiêu hóa.
Quy trình chuẩn bị thức ăn: Thức ăn nấu xong phải để nguội, sau đó cho vào chậu nước sạch bóp tơi ra, loại bỏ hết chất nhựa dính và để ráo nước trước khi cho vịt ăn. Rải thức ăn đều lên cót hoặc vải bạt trải sàn. Không đổ thức ăn thành đống. Nên rắc từng lượng nhỏ, khi vịt ăn gần hết thì rắc tiếp. Cách này giúp kích thích vịt ăn nhiều hơn và giữ thức ăn luôn sạch sẽ, không bị giẫm đạp làm bết bẩn. Cho vịt ăn 4–5 bữa mỗi ngày, bao gồm cả một bữa khuya vào khoảng 21h30 để duy trì năng lượng.
Quản Lý Môi Trường Và Mật Độ (4-16 Ngày Tuổi)
Giai đoạn này là lúc vịt con bắt đầu phát triển nhanh chóng và cần được mở rộng không gian sống, đồng thời điều chỉnh nhiệt độ úm vịt giảm dần.
Kiểm Soát Nhiệt Độ Chính Xác
Việc điều chỉnh nhiệt độ úm vịt theo tuổi là bắt buộc để vịt phát triển khỏe mạnh. Nếu nhiệt độ quá cao, vịt dễ bị cảm nóng, tụ máu não. Nếu quá thấp, chúng dễ mắc bệnh hô hấp và tiêu chảy.
| Tuần Tuổi | Giai đoạn (Ngày) | Nhiệt độ Mục tiêu (°C) |
|---|---|---|
| Tuần 1 | 1 – 7 ngày | 28 – 30°C |
| Tuần 2 | 8 – 14 ngày | 26 – 28°C |
| Tuần 3 | 15 – 21 ngày | 24 – 26°C |
| Tuần 4 | 22 – 30 ngày | 20 – 24°C |
Sau ngày thứ 15, vịt con dần thích nghi với môi trường bên ngoài, có thể tắt đèn sưởi vào ban ngày nếu thời tiết ấm. Tuyệt đối tránh để ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào quây úm trong thời gian dài.
Mật Độ Nuôi Nhốt Tiêu Chuẩn
Mật độ nuôi quá dày sẽ làm tăng độ ẩm chuồng nuôi, tăng nồng độ khí độc (NH3), dẫn đến dịch bệnh lây lan nhanh và vịt dễ còi cọc. Cần giảm mật độ theo kích thước vịt lớn dần.
| Giống Vịt | 1 – 10 Ngày Tuổi (con/m²) | 11 – 20 Ngày Tuổi (con/m²) | 21 – 30 Ngày Tuổi (con/m²) |
|---|---|---|---|
| Vịt Bắc Kinh, Anh Đào, Bầu | 15 – 20 | 12 – 14 | 10 |
| Vịt Cỏ (Tàu) | 20 – 25 | 15 – 18 | 12 – 14 |
Việc giãn mật độ kịp thời giúp vịt con có đủ không gian vận động, tiếp xúc với máng ăn uống dễ dàng hơn, và duy trì vệ sinh chuồng trại tốt hơn.
alt: Đàn vịt con phân bố đều trong chuồng, mật độ nuôi vịt con tiêu chuẩn
Tập Luyện Và Vệ Sinh Hàng Ngày
Chất độn lót phải luôn khô ráo. Nếu bị ẩm ướt hoặc có mùi amoniac, cần thay ngay lập tức để bảo vệ sức khỏe hô hấp cho vịt.
Từ ngày thứ 4, bắt đầu tập cho vịt con xuống nước để tắm và tập bơi. Ban đầu, chỉ cho vịt xuống nước 5–10 phút mỗi lần ở khu vực nước sạch, cạn. Sau đó tăng dần thời gian. Đến ngày thứ 10, vịt có thể được thả xuống nước tự do hơn. Việc tập bơi giúp vịt con vận động, làm sạch lông và kích thích trao đổi chất. Luôn đảm bảo vịt được sưởi ấm ngay sau khi lên bờ.
Chế Độ Dinh Dưỡng Theo Giai Đoạn Phát Triển
Chế độ ăn vịt con phải được điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu năng lượng và protein ngày càng tăng của chúng, đặc biệt là khi chúng bắt đầu mọc lông vũ.
Từ 4 Đến 10 Ngày Tuổi
Giai đoạn này, vịt con chuyển dần sang ăn thức ăn hỗn hợp. Ngoài cơm hoặc ngô mảnh nấu chín, bắt đầu trộn thêm rau xanh (bèo tấm, bí) băm nhỏ vào khẩu phần.
Đặc biệt quan trọng là việc bổ sung thức ăn đạm (mồi). Thức ăn đạm như ốc, cua, tôm, tép, cá con phải được luộc chín, băm nhỏ hoặc nghiền mịn. Nếu là ốc, cua, cần loại bỏ vỏ cứng. Bắt đầu cho ăn từ ít đến nhiều để hệ tiêu hóa làm quen. Việc tăng cường đạm giúp vịt con có đủ năng lượng để phát triển cơ và xương nhanh chóng.
Từ 11 Đến 20 Ngày Tuổi
Bắt đầu tập cho vịt ăn thức ăn hạt thô và giảm dần sự phụ thuộc vào thức ăn nấu chín. Từ ngày thứ 11, chỉ cần ngâm mềm thức ăn hạt (như mì mảnh hoặc ngô mảnh) thay vì phải nấu chín hoàn toàn.
Từ ngày thứ 15 trở đi, tập cho vịt ăn thóc luộc (thóc bung). Thóc bung là thóc được nấu mềm nhưng chưa nứt vỏ, dễ tiêu hóa hơn. Trộn thêm cám công nghiệp và rau xanh để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng. Giai đoạn này, vịt rất phàm ăn. Cần giảm số bữa ăn tinh xuống còn 3 bữa/ngày và sau đó là 2 bữa/ngày, kết hợp với thời gian chăn thả ngắn nếu có điều kiện. Tăng cường lượng thức ăn đạm để hỗ trợ quá trình mọc lông.
alt: Đàn vịt con xuống nước tập bơi, kỹ thuật gột vịt thành công
Từ 21 Ngày Tuổi Trở Đi
Đây là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng, chuẩn bị cho vịt con ra đồng. Vẫn cho vịt ăn thóc bung nhưng bắt đầu trộn lẫn thêm thóc không bung. Tỷ lệ thóc không bung nên tăng dần mỗi ngày.
Đến ngày thứ 25–30, vịt con phải hoàn toàn quen với thóc khô (gọi là “vịt đã thuộc thóc”). Lúc này, việc nấu hoặc ngâm thóc là không cần thiết. Vịt con đã sẵn sàng cho chế độ chăn thả chính thức, tự kiếm ăn kết hợp với bổ sung thức ăn tại chuồng. Tổng lượng thức ăn tinh cung cấp cho một con vịt cỏ trong giai đoạn gột (1–30 ngày tuổi) khoảng 0,6–0,8 kg, và khoảng 0,8–1 kg đối với các giống vịt lớn hơn như vịt Bắc Kinh, Anh Đào.
Phòng Bệnh Và Chăm Sóc Sức Khỏe Cho Vịt Con
Thực hiện nghiêm ngặt lịch tiêm phòng và kiểm soát vệ sinh là yếu tố sống còn trong việc phòng bệnh cho vịt con.
Các Bệnh Thường Gặp Giai Đoạn Úm
Trong giai đoạn úm vịt con, chúng rất dễ mắc các bệnh do vi khuẩn và virus:
- Bệnh Thương hàn (Salmonella): Thường xảy ra trong 2 tuần đầu. Gây tiêu chảy phân trắng, vịt ủ rũ.
- Dịch tả vịt: Bệnh do virus, gây tỷ lệ chết rất cao, vịt sốt, chảy nước mắt, phân xanh hoặc trắng.
- Bệnh E.coli: Gây nặng bụng, tiêu chảy và viêm rốn.
Việc kiểm soát độ ẩm (duy trì 60–65%) và vệ sinh máng ăn uống là biện pháp phòng ngừa hàng đầu đối với các bệnh về tiêu hóa.
Lịch Tiêm Phòng Và Vắc-xin Cần Thiết
Một lịch tiêm phòng chuyên nghiệp cần được áp dụng ngay từ những ngày đầu:
- 1 Ngày Tuổi: Cho uống hoặc tiêm Vắc-xin Viêm gan vịt (DVE).
- 7 Ngày Tuổi: Tiêm Vắc-xin Dịch tả vịt lần 1 (nên tiêm dưới da).
- 14 Ngày Tuổi: Tiếp tục cho uống kháng sinh và vitamin tổng hợp để tăng cường sức đề kháng.
- 21 Ngày Tuổi: Tiêm Vắc-xin Dịch tả vịt lần 2.
Tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để có lịch tiêm phòng phù hợp nhất với điều kiện chăn nuôi tại địa phương. Luôn tuân thủ liều lượng và đường tiêm được khuyến nghị.
Xử Lý Vấn Đề Hô Hấp Và Tiêu Hóa
Nếu vịt con có dấu hiệu hen suyễn, thở khò khè, cần kiểm tra ngay nhiệt độ và độ ẩm chuồng nuôi. Độ ẩm quá cao là nguyên nhân chính gây các bệnh hô hấp. Cần bổ sung thêm chất độn lót khô và tăng cường thông gió.
Khi vịt bị nặng bụng hoặc tiêu chảy, cần cô lập chúng và dùng thuốc tiêu hóa đặc hiệu dưới sự hướng dẫn của chuyên gia. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh phổ rộng, điều này có thể làm ảnh hưởng xấu đến hệ vi sinh vật đường ruột của vịt con. Đảm bảo thức ăn không bị mốc hoặc ôi thiu.
Việc nắm vững cách nuôi vịt con trong tháng đầu tiên là yếu tố then chốt quyết định sự thành bại của quá trình chăn nuôi. Từ việc chuẩn bị quây úm đạt chuẩn, kiểm soát nhiệt độ úm vịt chính xác theo từng tuần, đến việc xây dựng chế độ ăn vịt con giàu dinh dưỡng, tất cả đều phải được thực hiện một cách tỉ mỉ. Bằng việc tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật gột vịt và áp dụng lịch phòng bệnh cho vịt con khoa học, người nuôi có thể giảm thiểu rủi ro dịch bệnh, tối đa hóa tỷ lệ sống và tạo nền tảng vững chắc cho đàn vịt phát triển khỏe mạnh, sẵn sàng bước vào giai đoạn chăn thả đồng lớn hơn.
Ngày Cập Nhật lần cuối: 24/11/2025 by nguyen jun
