Quá trình sinh sản của các giống chó nhỏ, đặc biệt là chó Phốc, luôn đi kèm với rủi ro cao và yêu cầu sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ chủ nuôi. Việc hiểu rõ Chó Phốc đẻ Như Thế Nào là kiến thức cốt lõi giúp bạn đồng hành và hỗ trợ cún cưng vượt qua giai đoạn nhạy cảm này một cách an toàn nhất. Các giống chó Phốc, bao gồm Phốc Hươu và Phốc Sóc, thường dễ gặp biến chứng khó đẻ do kích thước thai nhi hoặc cấu trúc khung xương chậu hẹp. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn chuyên sâu về chăm sóc chó Phốc mang thai, từ dự đoán ngày sinh đến cách can thiệp khẩn cấp khi nhận thấy dấu hiệu chuyển dạ bất thường, đảm bảo “mẹ tròn con vuông” trong mọi tình huống.
Phốc Đẻ Như Thế Nào: Tổng Quan Về Quá Trình Sinh Sản
Giống như các loài chó khác, chó Phốc mang thai khoảng 58 đến 68 ngày, trung bình là 63 ngày. Tuy nhiên, do kích thước cơ thể nhỏ, số lượng thai nhi ít có thể kéo dài thời gian mang thai. Ngược lại, thai quá nhiều có thể thúc đẩy việc sinh nở sớm hơn, đôi khi chỉ 57 ngày.Chủ nuôi cần theo dõi sát sao chu kỳ mang thai để chuẩn bị kịp thời. Việc dự kiến ngày sinh chính xác rất quan trọng cho kế hoạch đỡ đẻ. Căn cứ vào ngày phối giống đầu tiên và các lần siêu âm thai để xác định số lượng con non.
Sự khác biệt lớn nhất giữa chó Phốc và các giống chó lớn là tỉ lệ khó đẻ. Các giống chó nhỏ này thường cần sự can thiệp của con người nhiều hơn. Thiếu sự hỗ trợ kịp thời có thể dẫn đến ngạt thai hoặc suy kiệt sức lực ở chó mẹ.
Phân Tích Rủi Ro Khó Đẻ Ở Các Giống Chó Phốc
Chó Phốc Hươu (Miniature Pinscher) và chó Phốc Sóc (Pomeranian) đều nằm trong nhóm các giống chó có nguy cơ khó đẻ cao. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự mất cân đối giữa kích thước thai nhi và đường kính khung chậu của chó mẹ.
Kích thước đầu thai nhi có thể quá lớn so với ống sinh, gây tắc nghẽn. Nếu chó mẹ bị còi cọc, quá gầy yếu, hoặc được chăm sóc quá mức dẫn đến béo phì cũng làm tăng nguy cơ. Chó mẹ mất sức rặn đẻ, khiến chó con mắc kẹt lâu trong tử cung.
Khi chó con ở quá lâu trong tử cung, chúng có nguy cơ bị ngạt, dẫn đến thai chết lưu. Điều này không chỉ gây tổn thất chó con mà còn dẫn đến nhiễm trùng tử cung, đe dọa tính mạng chó mẹ. Do đó, việc can thiệp đỡ đẻ là thiết yếu.
Các chủ nuôi phải tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn nếu chó Phốc có tiền sử khó sinh. Việc nắm vững kỹ thuật đỡ đẻ tại nhà chỉ là biện pháp khẩn cấp.
Chuẩn Bị Toàn Diện Cho Chó Phốc Mẹ Trước Khi Sinh
Công tác chuẩn bị chu đáo sẽ giảm thiểu căng thẳng và rủi ro cho chó Phốc mẹ. Hãy tập trung vào dinh dưỡng, nơi ở và dụng cụ hỗ trợ.
Dinh Dưỡng Bổ Sung Thể Lực
Chó Phốc mẹ cần nguồn năng lượng dồi dào trước và trong quá trình sinh. Nên chuẩn bị các loại thức ăn dễ tiêu hóa, giàu dinh dưỡng, và có thể cung cấp nhanh chóng.
Cho chó mẹ ăn một lượng nhỏ thức ăn lỏng, ấm trước khi cơn chuyển dạ bắt đầu. Điều này giúp bổ sung thể lực để chúng có sức rặn đẻ kéo dài. Tuyệt đối không ép chó ăn no quá mức trong vòng 24 giờ trước khi sinh.
Cần đảm bảo chó mẹ luôn có sẵn nước uống sạch, có pha chút muối hoặc đường glucose. Việc cung cấp nước giúp ngăn ngừa mất nước và duy trì sức bền trong suốt quá trình rặn đẻ.
Vệ Sinh Chó Mẹ Và Chuẩn Bị Ổ Đẻ
Trước khi sinh, chủ nuôi cần vệ sinh sạch sẽ vùng núm vú và cơ quan sinh dục của chó Phốc. Cạo bớt lông xung quanh vú và khu vực hậu môn giúp chó con dễ bú và giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.
Ổ đẻ phải được đặt ở góc yên tĩnh, ấm áp, khô ráo và không có gió lùa. Sử dụng vật liệu như gỗ hoặc khay kim loại lót bằng vải sạch, nhưng không quá dày. Vải dày có thể khiến chó con mắc kẹt hoặc bị ngạt.
Kích thước ổ đẻ nên phù hợp với chó mẹ, có độ cao thành tối đa 20cm. Nhiệt độ lý tưởng tại ổ đẻ nên duy trì ở mức 26-27°C, độ ẩm dưới 80%. Cần sử dụng nhiệt kế để kiểm soát, tránh gây quá nhiệt cho chó con.
Danh Sách Dụng Cụ Hỗ Trợ Đỡ Đẻ
Việc chuẩn bị đầy đủ dụng cụ là điều bắt buộc khi đỡ đẻ cho chó Phốc. Đây là những vật dụng cần thiết cho việc xử lý các tình huống khẩn cấp tại nhà:
- Khăn sạch hoặc vải bông vô trùng: Để lau khô và kích thích chó con.
- Kéo y tế: Đã được khử trùng để cắt dây rốn.
- Chỉ y tế (chỉ nha khoa hoặc chỉ khâu): Để thắt dây rốn.
- Thuốc sát trùng: Cồn 70 độ hoặc cồn Povidone-iodine để khử trùng rốn.
- Bình hút mũi (hoặc dụng cụ hút dịch): Để hút sạch dịch nhầy ở mũi và miệng chó con.
- Thiết bị giữ ấm: Bóng đèn sưởi hoặc chăn điện (được kiểm soát nhiệt độ).
- Đồng hồ đo nhiệt độ trực tràng: Để theo dõi thân nhiệt chó mẹ.
Dự Đoán Chính Xác Ngày Chó Phốc Chuyển Dạ
Theo dõi thân nhiệt là phương pháp tin cậy nhất để dự đoán thời điểm chó Phốc đẻ. Thân nhiệt bình thường của chó dao động từ 38.3°C đến 39.2°C.
Dấu Hiệu 24 Giờ Trước Sinh
Khoảng 24 giờ trước khi sinh, chó Phốc sẽ bắt đầu có những thay đổi rõ rệt. Tuyến vú tiết ra sữa màu trắng đặc trưng, gọi là sữa non. Chó mẹ thường ăn ít hoặc bỏ ăn hoàn toàn.
Chủ nuôi sẽ nhận thấy hiện tượng “sụt bụng”: bụng chó mẹ sa xuống, cơ bụng giãn mềm. Chó có phản xạ đi tiểu và đi ngoài nhiều lần nhưng són, do tử cung chèn ép bàng quang và ruột.
Dấu Hiệu 12 Đến 2 Giờ Trước Sinh
Đây là giai đoạn quyết định để sẵn sàng đỡ đẻ. Thân nhiệt chó mẹ (đo trực tràng) sẽ hạ thấp đáng kể, dao động từ 36.7°C đến 37.5°C.
Chó bắt đầu bồn chồn, đi lại không yên, run rẩy, và tìm kiếm nơi tối hoặc yên tĩnh để làm ổ đẻ. Âm hộ bắt đầu sưng phù nề và tiết ra dịch lỏng, trong suốt. Chó mẹ thường nhìn chủ với ánh mắt cầu xin, tìm kiếm sự an ủi và không muốn bị bỏ lại một mình.
Nếu thấy chó mẹ cào bới làm ổ, hãy đưa chúng vào khu vực đã chuẩn bị sẵn. Việc giữ sự yên tĩnh và hạn chế tiếp xúc người lạ, vật nuôi khác là cực kỳ quan trọng để tránh gây stress.
Nhận Biết Các Dấu Hiệu Chó Phốc Bắt Đầu Rặn Đẻ
Giai đoạn đầu tiên của quá trình sinh sản (Giai đoạn chuẩn bị) có thể kéo dài từ vài giờ đến 24 giờ. Chó thở gấp, căng thẳng, và có những cơn co thắt tử cung nhẹ.
Triệu Chứng Khởi Phát
Khi bước vào Giai đoạn rặn đẻ, các cơn co tử cung sẽ mạnh mẽ hơn. Chó mẹ thở hổn hển, hậu môn và bộ phận sinh dục bắt đầu to ra. Nước mắt có thể chảy, biểu cảm mệt mỏi đờ đẫn.
Dấu hiệu rõ ràng nhất là việc vỡ ối. Dịch ối trong suốt hoặc hơi xanh sẽ chảy ra từ âm hộ. Sau khi vỡ ối, nếu chó mẹ rặn đẻ liên tục quá 15 phút mà không thấy chó con, đây là dấu hiệu báo động cần can thiệp y tế.
Nếu thấy dịch nước ối màu xanh chảy ra mà chưa có chó con, đó là bất thường. Màu xanh có thể cho thấy nhau thai đã tách rời thành tử cung, khiến chó con bị thiếu oxy nghiêm trọng. Cần gọi bác sĩ thú y ngay lập tức.
Xử Lý Khi Ngôi Thai Ra Ngoài
Đầu tiên là sự xuất hiện của bọc màng ối như một quả bóng mỏng. Chó mẹ rặn mạnh, bọc ối vỡ, và chó con sẽ dần được đẩy ra.
Với chó Phốc, tư thế thai nhi rất quan trọng. Ngôi thai thuận là khi đầu và hai chi trước hoặc đuôi và hai chi sau ra cùng lúc. Bất kỳ sự lệch lạc nào cũng được coi là ngôi thai ngược.
Nếu chó con đã lòi ra ngoài được 1/2 thân nhưng chó mẹ không thể rặn tiếp trong vòng vài phút, chủ nuôi phải can thiệp. Dùng khăn sạch lót tay và kéo nhẹ nhàng chó con.
Thực hiện lực kéo theo hướng từ trên xuống dưới và từ trước ra sau, đồng bộ với cơn rặn của chó mẹ. Mục tiêu là giải thoát chó con nhanh chóng để tránh ngạt.
Kỹ Thuật Hỗ Trợ Đỡ Đẻ Khẩn Cấp Cho Chó Phốc
Việc hỗ trợ đỡ đẻ cho chó Phốc đòi hỏi sự bình tĩnh và thao tác chính xác. Hỗ trợ chỉ nên thực hiện khi chó mẹ gặp khó khăn và không thể tự xoay xở.
Xử Lý Tình Huống Khẩn Cấp
Ngay khi chó con vừa ra đời, điều quan trọng nhất là xác định xem chúng có hô hấp hay không. Nếu chó con vẫn còn nằm trong bọc ối, phải nhanh chóng xé bọc màng ối.
Lau sạch dịch nhầy ở mũi và miệng để đảm bảo đường thở thông thoáng. Dùng bình hút mũi để hút sạch dãi, hoặc có thể dùng miệng ngậm và hút nhẹ. Thao tác này cần nhanh và dứt khoát.
Nếu chó con không thở, phải kích thích hô hấp. Dùng khăn lông sạch bọc chó con lại. Cầm dốc đầu chó con xuống và lau mạnh, xoa xát cơ thể chúng. Sự kích thích vật lý này thường giúp chó con bắt đầu thở và kêu thành tiếng.
Quy Trình Cắt Dây Rốn Chuẩn Xác
Sau khi chó con hô hấp ổn định, việc tiếp theo là xử lý dây rốn. Chó mẹ thường tự cắn rốn và ăn nhau thai (để bổ sung hormone và năng lượng).
Nếu chó mẹ vụng về hoặc quá mệt, chủ nuôi phải can thiệp. Sử dụng chỉ y tế thắt chặt dây rốn cách bụng chó con khoảng 1cm. Cắt dây rốn tại vị trí cách nút thắt 1-2cm (tùy giống chó to nhỏ).
Độ dài dây rốn lý tưởng cho chó Phốc nhỏ là khoảng 1cm. Sau khi cắt, dùng cồn 70°C hoặc Povidone-iodine để sát trùng kỹ lưỡng. Sát trùng rốn là bước bắt buộc để phòng ngừa nhiễm khuẩn, đặc biệt là uốn ván.
Sau khi xử lý rốn và lau khô cơ thể, đặt chó con gần chó mẹ. Để chó mẹ liếm cơ thể chúng, điều này giúp tăng cường sự gắn kết và kích thích tuần hoàn.
Xử Lý Các Tình Huống Bất Thường Và Biến Chứng Khó Đẻ
Thời gian sinh giữa hai con chó Phốc con thường cách nhau 20 đến 60 phút. Nếu khoảng cách giữa hai lần sinh vượt quá 1 tiếng đồng hồ, cần xem xét đây là dấu hiệu khó đẻ.
Khi Chó Mẹ Không Rặn Đẻ Hiệu Quả
Sau khi đau đớn dữ dội hoặc rặn đẻ trong một giờ mà không có chó con, đó là tình trạng khó đẻ (Dystocia). Phải liên hệ ngay với bác sĩ thú y để được hỗ trợ chuyên môn.
Trong khi chờ bác sĩ, chủ nuôi có thể nhẹ nhàng mát xa tuyến vú và ép nhẹ bụng chó mẹ theo nhịp cơn co thắt. Điều này giúp kích thích co bóp và cổ vũ tinh thần cho chó mẹ.
Tuyệt đối không can thiệp thô bạo hoặc gây stress. Đặc biệt nếu chó mẹ có dấu hiệu thay đổi tính tình, dữ tợn, việc can thiệp mạnh có thể gây shock, vỡ động mạch tử cung, và tử vong.
Sử Dụng Thuốc Kích Đẻ (Oxytoxin)
Thuốc Oxytoxin là hormone kích thích co bóp tử cung, chỉ nên được sử dụng dưới sự hướng dẫn của bác sĩ thú y. Việc tiêm thuốc bừa bãi khi chưa sinh được con nào có thể gây vỡ tử cung.
Oxytoxin chỉ được tiêm khi chó mẹ đã sinh được ít nhất 1 con. Các mũi tiêm phải cách nhau khoảng 30 đến 40 phút. Liều lượng tiêm cho chó Phốc phải cực kỳ nhỏ và chính xác theo trọng lượng cơ thể.
Nếu thai bị mắc kẹt ở cổ tử cung, cần dùng tay lót khăn để kéo ra đồng thời với cơn rặn. Sự chậm trễ có thể khiến thai bị ngạt do dây rốn bị thắt.
Chăm Sóc Sau Sinh: Phục Hồi Chó Phốc Mẹ Và Chó Con
Sau khi hoàn tất quá trình sinh nở, chó mẹ và đàn con cần được chăm sóc đặc biệt để phục hồi sức khỏe và phát triển.
Dinh Dưỡng Cho Chó Phốc Mẹ
Chó mẹ cần được bổ sung dinh dưỡng ngay sau khi sinh. Cung cấp thức ăn giàu Protein, Canxi và chất béo. Thức ăn nên được làm ấm và dễ tiêu hóa để chó mẹ nhanh chóng hồi phục.
Việc ăn nhau thai là phản xạ tự nhiên giúp bổ sung hormone, nhưng không nên để chó mẹ ăn toàn bộ nhau thai vì dễ gây đầy bụng, khó tiêu sau sinh. Hạn chế chỉ ăn 1-2 nhau thai là đủ.
Tiếp tục theo dõi thân nhiệt và hành vi của chó mẹ trong 24-48 giờ tiếp theo. Nếu chó mẹ sốt, bỏ ăn hoàn toàn, hoặc có sản dịch hôi thối, cần đưa đến thú y kiểm tra ngay.
Chăm Sóc Chó Phốc Con Mới Sinh
Đảm bảo chó con được bú sữa non trong vài giờ đầu tiên. Sữa non chứa kháng thể quan trọng giúp chó con có miễn dịch ban đầu.
Nếu chó mẹ có quá nhiều con hoặc không đủ sữa, cần can thiệp cho chó con bú sữa ngoài. Sử dụng sữa chuyên dụng cho chó con, tuyệt đối không dùng sữa bò.
Kiểm tra định kỳ dây rốn. Nếu dây rốn bị chảy máu hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng (sưng, đỏ, có mủ), cần sát trùng lại và liên hệ thú y.
Đảm bảo nhiệt độ ổn định trong ổ đẻ là yếu tố sống còn cho chó con. Chó Phốc con rất dễ bị hạ thân nhiệt. Nếu không có mẹ ủ ấm, chúng phải được đặt gần nguồn nhiệt an toàn.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Quá Trình Đỡ Đẻ Chó Phốc
1. Chó Phốc rặn đẻ sinh con trong bao lâu?
Thời gian rặn đẻ trung bình của mỗi chó con thường là 20 đến 60 phút. Tổng thời gian sinh nở có thể kéo dài từ 3 đến 12 giờ, tùy thuộc vào số lượng thai và thể trạng chó mẹ. Đối với chó Phốc, nếu thời gian giữa hai con vượt quá 60 phút mà không có dấu hiệu co bóp mạnh, cần nghi ngờ khó đẻ.
Giai đoạn rặn đẻ chính thức bắt đầu khi chó có những cơn co thắt mạnh. Việc theo dõi sát sao giúp xác định chính xác thời điểm cần can thiệp.
2. Chi phí đỡ đẻ cho chó Phốc có cao không?
Chi phí đỡ đẻ dao động lớn tùy thuộc vào hình thức sinh. Sinh tự nhiên tại nhà nếu không có biến chứng sẽ không tốn kém, chỉ bao gồm chi phí chuẩn bị dụng cụ.
Tuy nhiên, do chó Phốc thường dễ gặp khó khăn, việc cần mổ đẻ hoặc can thiệp y tế khẩn cấp là phổ biến. Chi phí mổ đẻ (C-section) cho giống chó nhỏ có thể dao động từ 3,000,000 đến 8,000,000 đồng hoặc hơn, tùy cơ sở thú y và tình trạng sức khỏe. Chủ nuôi nên có khoản dự phòng cho trường hợp này.
3. Làm thế nào để phân biệt chó Phốc rặn đẻ giả và thật?
Chó Phốc có thể có những cơn co thắt Braxton Hicks hoặc rặn giả trong giai đoạn chuẩn bị. Tuy nhiên, rặn đẻ thật luôn đi kèm với sự hạ nhiệt độ cơ thể xuống dưới 37.5°C (thường 12-24 giờ trước đó).
Dấu hiệu rõ ràng nhất của rặn đẻ thật là âm hộ giãn nở, chó thở gấp liên tục, và sự xuất hiện của dịch ối. Rặn giả thường không kèm theo sự thay đổi về thân nhiệt hoặc sự xuất hiện của dịch sinh sản.
Quá trình chăm sóc và hỗ trợ khi chó phốc đẻ như thế nào là một hành trình đầy thử thách nhưng cũng vô cùng ý nghĩa đối với chủ nuôi. Việc trang bị kiến thức chuyên sâu về dấu hiệu chuyển dạ, kỹ thuật đỡ đẻ khẩn cấp, và cách xử lý các biến chứng thường gặp ở giống chó nhỏ là điều tối cần thiết. Luôn giữ liên lạc với bác sĩ thú y đáng tin cậy. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sự can thiệp đúng lúc, kịp thời sẽ đảm bảo an toàn tối đa cho chó mẹ và mang lại kết quả tốt nhất cho đàn chó con.
Ngày Cập Nhật lần cuối: 24/11/2025 by nguyen jun
