Trong bối cảnh tìm kiếm thông tin về đa dạng sinh học, từ những loài sinh vật nhỏ bé như Chuột Cống Nhum Wiki cho đến các loài hoang dã lớn, nhu cầu tìm hiểu về Bảo tồn Động vật hoang dã ngày càng tăng cao. Bài viết này sẽ đi sâu vào hành trình phi thường của Tiến sĩ Trang Nguyễn (Nguyễn Thị Thu Trang, SN 1990), người đã trở thành biểu tượng cho sự dấn thân bảo vệ thiên nhiên. Cô là người sáng lập và Giám đốc điều hành Trung tâm WildAct. Thông qua sự nghiệp của Trang, chúng ta sẽ thấy rõ nỗ lực chống lại nạn buôn bán trái phép động vật và tầm quan trọng của việc truyền cảm hứng qua văn chương và phim tài liệu.
Trang Nguyễn: Hình Mẫu Công Chúa Thép Của Bảo Tồn Toàn Cầu
Trang Nguyễn được giới quốc tế vinh danh là “công chúa thép” trong lĩnh vực bảo tồn. Vai trò của cô vượt ra khỏi biên giới Việt Nam, lan tỏa cảm hứng mạnh mẽ trên toàn cầu. Cô đã hoàn thành xuất sắc luận án Tiến sĩ ngành Bảo tồn Động vật hoang dã tại Vương quốc Anh. Công việc của Trang bao gồm từ nghiên cứu khoa học đến các chiến dịch điều tra ngầm mạo hiểm.Cô đã chứng minh rằng một nhà khoa học có thể đồng thời là một nhà hoạt động xã hội kiên cường. Sự dấn thân của cô được ghi lại trong nhiều tác phẩm điện ảnh danh tiếng. Điển hình là bộ phim Stroop: Journey into the Rhino Horn War của Nam Phi. Hay Breaking Their Silence: Women on the Frontline of the Poaching War của Mỹ.
Khởi Nguồn Từ Đam Mê Và Hành Trình Học Thuật Đặc Biệt
Ít ai biết rằng, khởi đầu của Trang Nguyễn không hề dễ dàng về mặt học thuật. Cô từng bị mất danh hiệu học sinh giỏi vì môn Tiếng Anh hồi cấp 2. Lúc đó, cô không nghĩ rằng ngoại ngữ lại quan trọng với một người Việt. Quyết định học Tiếng Anh đến khi trưởng thành xuất phát từ nhu cầu làm công tác bảo tồn.
Để hiểu tài liệu quốc tế và các dự án, Trang buộc phải làm chủ ngôn ngữ này. Vì gia đình nghèo, cô không thể theo học các trung tâm đắt đỏ. Thay vào đó, cô tự học qua đĩa DVD, tập trung vào chủ đề mà cô yêu thích nhất: thiên nhiên.
Bí quyết học ngoại ngữ của Trang là học qua phim và video. Cô nhấn mạnh sự tự tin và không ngại nói sai là chìa khóa. Cô hiện còn đang học tiếng Pháp để phục vụ các dự án điều tra tại châu Phi. Kinh nghiệm thực tế này chứng minh rằng mục đích học tập luôn đi kèm với tính ứng dụng.
Trang Nguyễn, nhà sáng lập WildAct, tiến sĩ bảo tồn động vật hoang dã, hình ảnh đại diện cho chủ đề chuột cống nhum wiki
Những Thành Tích Và Danh Hiệu Quốc Tế Cao Quý
Trang Nguyễn nhanh chóng được giới bảo tồn quốc tế công nhận nhờ những đóng góp cụ thể. Cô được Đại học Cambridge cấp học bổng toàn phần, mở đường cho những nghiên cứu sâu rộng. Sau khi tốt nghiệp Tiến sĩ, cô thành lập WildAct vào năm 2013, hoạt động hiệu quả tại Việt Nam.
Cô được BBC bình chọn là một trong 100 phụ nữ có ảnh hưởng nhất toàn cầu năm 2019. Tạp chí Forbes của Mỹ hai lần vinh danh cô trong danh sách 30 Under 30 châu Á. Những danh hiệu này lần lượt vào các năm 2018 và 2020. Đây là sự công nhận cho tầm ảnh hưởng sâu rộng của cô.
Đặc biệt, Trang Nguyễn đã nhận giải thưởng môi trường danh giá Future For Nature trị giá 50.000 EURO. Toàn bộ số tiền thưởng này đã được cô hiến tặng cho các hoạt động bảo tồn. Hành động này thể hiện sự tận hiến vô điều kiện của cô với mục tiêu bảo vệ môi trường. Năm 2017, cô lọt vào Top 5 mục cống hiến xã hội của giải The Women of Future Khu vực Đông Nam Á.
Hành Trình Chống Tội Phạm ĐVHD Xuyên Lục Địa
Trang Nguyễn không chỉ là nhà nghiên cứu mà còn là một chiến binh trên mặt trận chống tội phạm. Cô tham gia các vụ điều tra ngầm khét tiếng tại châu Phi và châu Á. Các chiến công của cô bao gồm phối hợp bắt giữ các đường dây buôn bán ngà voi, sừng tê giác và vảy tê tê. Hoạt động này đòi hỏi sự mưu trí và lòng dũng cảm phi thường.
Vai Trò Điều Tra Ngầm (Undercover)
Ban đầu, Trang không có ý định làm công việc điều tra mạo hiểm. Cô chỉ muốn tập trung vào cứu hộ khoa học và nghiên cứu. Nhưng sau một đợt ốm nặng, cô nhận ra sự mong manh của cuộc đời. Cô quyết định chuyển sang các hoạt động tác động trực tiếp nhằm bảo vệ động vật bị giết hại.
Cô bắt đầu hỗ trợ cảnh sát Kenya trong các chuyên án điều tra ngầm. Việc một người châu Á như Trang Nguyễn tham gia giúp việc “giao dịch” với các đối tượng buôn lậu Việt Nam hay Trung Quốc trở nên dễ dàng hơn. Sau những vụ thành công, cô được nhận xét là có khiếu làm điều tra bí mật.
Công việc này đòi hỏi Trang phải đóng giả là “bạn hàng” hoặc người mua. Cô đã làm việc cùng lực lượng đặc nhiệm trong nhiều chiến dịch. Có những vụ điều tra ngầm kéo dài hơn một năm ròng, đầy căng thẳng và nguy hiểm.
Những Tình Huống Nguy Hiểm Trên Chiến Tuyến
Công việc điều tra ngầm luôn đi kèm với rủi ro cao. Trang kể lại một tình huống thót tim tại Nam Phi. Khi đang ngồi ghế phụ trên ô tô cùng các trùm buôn sừng tê giác, máy quay lén ở khuy áo cô bắt đầu nháy đèn báo hết pin. Tim cô như muốn ngừng đập. Cô phải nhanh chóng che ánh sáng, may mắn là sự căng thẳng của việc ngã giá đã làm họ mất tập trung.
Lỗi kỹ thuật này là một bài học xương máu về việc kiểm tra thiết bị. Cô thường sử dụng camera ngụy trang dưới dạng bút, kính hoặc cúc áo. Điều quan trọng nhất là thiết bị phải khiến người mặc cảm thấy thoải mái và tự tin tuyệt đối.
Một vụ việc khác xảy ra ở Campuchia đã khiến cả ê kíp bị lộ mặt. Nhóm điều tra đã tháo khẩu trang khi tiếp xúc với nghi phạm trong khu tạm giữ. Không ngờ, gia đình của đối tượng đứng gần đó đã quay video toàn bộ. Gương mặt của cả nhóm bị đưa lên mạng xã hội, bị các hội nhóm tội phạm nhận diện.
Trang Nguyễn nhận giải Future For Nature, cống hiến 50.000 URO cho công tác bảo tồn, minh chứng cho chuyên môn E-E-A-T
Tầm Quan Trọng Của Sự Chuyên Nghiệp Hóa Điều Tra
Việc bị lộ mặt dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng sau đó. Trong một vụ giao dịch ở ngoại ô Phnom Penh, Trang và đồng nghiệp vừa bước vào đã bị đối tượng đóng sập cửa. Mọi người hét loạn, buộc họ phải tìm lối thoát hiểm khác. Sự cố này khiến Trang thấm thía phải từ chối các vụ làm việc thiếu chuyên nghiệp và hở sườn.
Trang nhấn mạnh sự khác biệt giữa các đội đặc nhiệm quốc tế và địa phương. Ví dụ, đội đặc nhiệm châu Phi sẽ không bao giờ để người nhà đối tượng quay phim mà không bịt mặt. Hoạt động phòng chống buôn lậu đòi hỏi sự kín kẽ tuyệt đối. Nếu tội phạm quay phim trong phạm vi không được phép, cảnh sát có quyền thu giữ thiết bị của họ.
Văn Chương: Phương Tiện Truyền Thông Hữu Hiệu Nhất
Ngoài công việc điều tra và nghiên cứu, Trang Nguyễn còn gặt hái thành công lớn trong lĩnh vực viết sách. Việc viết sách ban đầu nằm ngoài dự định của cô. Mọi chuyện bắt đầu từ những bài nhật ký chia sẻ kinh nghiệm điền dã ở Madagascar trên Facebook.
Cơ Duyên Đến Với Sách
Năm 2011-2012, Trang thực hiện luận văn thạc sĩ về linh trưởng ở Madagascar. Cô ở trong rừng khoảng ba tháng. Những câu chuyện mộc mạc, trong sáng về chuyến đi và nghiên cứu của cô được nhiều bạn trẻ yêu thích.
Một nhà xuất bản Việt Nam đã liên hệ, đề nghị cô viết thành sách. Họ tin rằng câu chuyện của cô sẽ truyền cảm hứng, khiến giới trẻ quan tâm hơn đến môi trường. Cuốn sách đầu tiên, Trở về nơi hoang dã, ra mắt trong sự ngỡ ngàng của chính tác giả.
Buổi ra mắt sách thu hút lượng độc giả đông đảo, kể cả khi trời mưa to. Điều này giúp Trang nhận ra một “chân lý”: Kể chuyện bằng trải nghiệm và cảm xúc chân thực sẽ xúc động hơn cách nói chuyện khoa học. Người ta sẽ nhớ về chân dung các chiến binh giữ sừng cho tê giác, hơn là thống kê hàng nghìn con vật bị giết.
Tác giả Trang Nguyễn với cuốn sách "Chang Hoang Dã – Gấu" đạt giải A Sách Quốc gia Việt Nam, tăng cường nhận thức về loài gấu
Đạt Giải Thưởng Sách Quốc Gia Với “Chang Hoang Dã – Gấu”
Năm 2021, cuốn sách thiếu nhi Chang Hoang Dã – Gấu đã đạt giải A Giải thưởng Sách Quốc gia Việt Nam. Cuốn sách này còn được một nhà xuất bản lớn của Anh mua bản quyền. Tác phẩm đã phát hành rộng rãi tại nhiều quốc gia như Mỹ, Úc, Hàn Quốc và Trung Quốc.
Sách đạt mức giá bản quyền kỷ lục chưa từng có tại Việt Nam. Trang cho biết cô dùng nhuận bút đó để phục vụ công tác cứu hộ loài gấu. Khi nhận giải, cô vẫn đang đi thực nghiệm điều tra bảo vệ Động vật hoang dã ở Vườn Quốc gia Pù Mát.
Sự thành công của sách, đặc biệt khi ra mắt trong thời điểm giãn cách xã hội, càng củng cố niềm tin của cô. Viết ra những trải nghiệm chân thực là cách tốt nhất để chạm đến trái tim độc giả. Việc truyền thông qua sách đã giúp nâng cao nhận thức cộng đồng.
Thách Thức Và Góc Khuất Trong Ngành Bảo Tồn
Ngành bảo tồn thiên nhiên không chỉ có những thành công rực rỡ mà còn đối diện với nhiều góc khuất. Trang Nguyễn và WildAct nỗ lực không ngừng để cải thiện môi trường làm việc và hiệu quả bảo tồn. Cô không cảm thấy đơn độc vì có một mạng lưới hỗ trợ rộng lớn.
Mạng Lưới Hỗ Trợ Và Hợp Tác Quốc Tế
Trang nhận thấy tại Việt Nam có hơn 20 đơn vị, tổ chức làm về bảo tồn thiên nhiên. Dù mỗi đơn vị tập trung vào một mảng riêng, họ đã hình thành Wildlife Supporting Network. Khi có vấn đề cấp bách, họ cùng ký tên và đệ đơn lên cơ quan chức năng. Sự đoàn kết này giúp mọi người cùng nhìn về một hướng.
Lĩnh vực bảo tồn là một phạm vi rộng lớn, công việc ở nước này có sức ảnh hưởng đến nước khác. Trang luôn tìm kiếm cơ hội cộng tác với các đơn vị nước ngoài. Cô từng làm việc ở Nam Phi, Mozambique, Tây Ban Nha, Lào và Campuchia.
Ví dụ, tại Madagascar, nghiên cứu của cô và thầy hướng dẫn về vượn cáo má nâu đã nâng mức độ bảo tồn. Điều này thúc đẩy Chính phủ Madagascar ban hành chính sách bảo vệ tốt hơn. Tại Campuchia, cô từng làm việc hai đến ba năm liên tục, hỗ trợ điều tra các vụ buôn lậu.
Hình ảnh Trang Nguyễn trong các chuyến điều tra ngầm, đấu tranh chống buôn bán động vật hoang dã trái phép xuyên lục địa
Nỗi Thất Vọng Về Nhận Thức Cộng Đồng
Mặc dù có nhiều người tham gia bảo tồn, Trang vẫn cảm thấy nản lòng trước ý thức kém. Một số người ngay cả việc không sử dụng đồ dùng một lần cũng không thực hiện được. Thậm chí trong các hội thảo về ô nhiễm rác thải nhựa, người tham dự vẫn dùng cốc và chai nhựa.
Điều khiến Trang bức xúc nhất là những quan điểm sai lệch về công dụng của vật liệu buôn lậu. Một số người làm bảo tồn vẫn tin rằng vảy tê tê hoặc sừng tê giác có “tác dụng chữa bệnh”. Họ nói rằng họ chỉ làm bảo tồn vì công việc. Khi nghe những câu này, Trang cảm thấy như bị đấm vào mặt.
Cô lo lắng rằng khi những người này bỏ ngành, họ sẽ trở thành người tiếp tay cho hành vi tiêu thụ. Cô tin rằng việc đào tạo và nâng cao nhận thức phải đi đôi với sự thay đổi hành vi thực chất.
Chuyên gia Trang Nguyễn làm việc trong môi trường thực địa, thực hiện các nghiên cứu về bảo tồn thiên nhiên
Chấm Dứt Vấn Đề Quấy Rối Tình Dục Trong Ngành
Một góc tối khác của ngành bảo tồn là vấn đề quấy rối tình dục và bất bình đẳng giới. Trang Nguyễn và WildAct đang tích cực giải quyết vấn đề này. Cô cho biết, việc ép uống rượu, sờ soạng, gạ gẫm là có thật trong môi trường đi rừng và thực địa.
Câu hỏi “Ơ, thế con gái đi vào rừng để làm gì?” như một sự kỳ thị và chấp nhận bạo lực. Trang không thể chấp nhận việc nhân viên nữ bị quấy rối và phải “nhịn đi”. Cô kể về trường hợp bạn nữ đang ngủ trong lều bị người khác sờ soạng.
WildAct đã tổ chức các buổi tập huấn về giới và phát triển quyền phụ nữ trong ngành bảo tồn. Họ hỗ trợ xây dựng chính sách để loại bỏ hoàn toàn việc ép uống rượu khi đi thực địa. Các cán bộ có trách nhiệm đã rất ủng hộ những kiến nghị này. Khóa tập huấn về quấy rối tình dục năm 2021 thu hút 78 người tham gia.
Qua các buổi tranh luận, mọi người nhận ra nhiều góc khuất cần được cải thiện. Trang lưu ý rằng người im lặng, ít bông đùa, đôi khi lại là người nguy hiểm nhất. Sự minh bạch và chính sách rõ ràng là cần thiết để bảo vệ nhân viên.
Trang Nguyễn cùng cộng sự WildAct, củng cố mạng lưới bảo tồn động vật hoang dã ở Việt Nam và quốc tế
Những Xu Hướng Mới Của Tội Phạm Động Vật Hoang Dã
Trong mắt Trang Nguyễn, thế giới tội phạm động vật hoang dã đang thay đổi theo hướng nguy hiểm hơn. Việc chỉ làm bảo tồn ở một nước là không đủ. Các tổ chức bảo tồn cần phải hợp tác chặt chẽ với nhau xuyên biên giới.
Tội phạm săn bắt buôn bán ĐVHD không còn là vấn đề của riêng Việt Nam. Nó đã lan rộng sang nhiều nước láng giềng. Trang từng làm việc với nhóm điều tra ở Malaysia về thợ săn bất hợp pháp từ Việt Nam. Họ thậm chí tìm ra lều trại của thợ săn chỉ bằng cách theo dõi vỏ mì tôm và bao thuốc lá bị vứt.
Điểm đáng báo động là mạng lưới tội phạm Việt Nam và Trung Quốc đã bắt tay với nhau trong vài năm gần đây. Trước đây, hai mạng lưới này hoạt động riêng lẻ. Sự liên kết này làm tăng độ nguy hiểm và mức độ đa dạng của sản phẩm phi pháp được cung cấp.
Tội phạm ngày càng hung hãn và manh động hơn. Trang kể lại việc đồng nghiệp ở Campuchia bị thương nặng. Một kiểm lâm viên đã bị bắn chết khi truy đuổi nhóm tội phạm phá rừng xuyên biên giới. Những câu chuyện này cho thấy công việc bảo tồn luôn phải đối mặt với ranh giới sinh tử.
Nhóm WildAct của Trang Nguyễn tham gia tập huấn về giới và phòng chống quấy rối tình dục trong ngành bảo tồn
Tầm Nhìn Và Ước Mơ Tương Lai
Trang Nguyễn không có dự định sinh con vì cô muốn tập trung trọn vẹn cho công việc bảo tồn. Cô coi đam mê với thiên nhiên là một sự đánh đổi lớn. Trong 15 năm tới, cô hy vọng công tác bảo tồn ở Việt Nam sẽ tốt hơn.
Ước mơ gần nhất của cô là xây dựng một trung tâm cứu hộ chim di cư, chim biển và sinh vật biển. Cô lo ngại về tình trạng tồi tệ của nhiều trung tâm cứu hộ động vật của nhà nước, nơi mà động vật bị nuôi nhốt như “địa ngục”. WildAct đang tổ chức các buổi tập huấn cho kiểm lâm về công tác cứu hộ chuyên nghiệp.
Bên cạnh cứu hộ động vật, cô còn tập trung vào “cứu hộ” chính những người làm bảo tồn. WildAct tổ chức huấn luyện về kỹ năng sinh tồn. Họ dạy cách xử lý khi bị đuối nước, rắn cắn, hoặc bị tấn công bởi hoang dã trong môi trường rừng núi. Mục tiêu là đảm bảo sự an toàn cho đội ngũ hoạt động.
Trang mong muốn làm sao để giữ chân và “lôi kéo” các bạn trẻ vào ngành bảo tồn. Sự bức xúc của giới trẻ trước các vụ án như giải cứu hổ ở Nghệ An năm 2021 là một tín hiệu đáng mừng. Điều đó cho thấy họ đã quan tâm đến số phận các loài Chúa Sơn Lâm.
Mọi nỗ lực của Trang Nguyễn đều hướng đến mục tiêu lớn hơn: sự phát triển bền vững của thiên nhiên. Cô không thích “đánh bóng tên tuổi” mà chỉ muốn được nhìn nhận như một nhà bảo tồn thực thụ, người tạo ra thay đổi tích cực.
Sự nghiệp của Tiến sĩ Trang Nguyễn là minh chứng cho một hành trình đầy nghị lực, từ một cô gái yếu kém tiếng Anh trở thành chuyên gia quốc tế hàng đầu về Bảo tồn. Qua công việc điều tra ngầm, nghiên cứu khoa học, và viết sách, cô đã tạo ra tác động lớn trong việc chống lại nạn buôn bán trái phép và nâng cao nhận thức cộng đồng. Các thông tin chi tiết về các dự án bảo tồn, từ việc cứu hộ chim di cư đến việc đối phó với những thách thức nội bộ ngành, đều củng cố hồ sơ chuột cống nhum wiki về lĩnh vực này. Trang Nguyễn đã và đang là ngọn cờ đầu trong cuộc chiến không khoan nhượng để bảo vệ thế giới hoang dã.
Ngày Cập Nhật lần cuối: 18/11/2025 by nguyen jun
